Altın Sözlüğü
Altın yatırımı, takı dünyası ve İslami finans terimleri — sade Türkçe tanımlarla. Kuyumcuda, bankada veya BIST'te işlem yaparken bilmeniz gereken her terim.
Has Altın
%99.5 ve üzeri saflıkta saf altın. 24 ayara karşılık gelir. Yatırımlık külçe altın has altındır.
Ayar
Altının saflık derecesi. 24 ayar = saf, 22 ayar = %91.6, 18 ayar = %75, 14 ayar = %58.5, 8 ayar = %33.3.
Ons
Uluslararası altın birimi. 1 ons = 31.1035 gram saf altın. Dünya borsalarında altın fiyatı dolar/ons üzerinden kote edilir (XAU/USD).
Çeyrek Altın
1.75 gram, 22 ayar standart sikke. Türkiye'nin en yaygın hediyelik altınıdır. Cumhuriyet altınının çeyreği büyüklüğündedir.
Yarım Altın
3.5 gram, 22 ayar sikke. Cumhuriyet altınının yarısıdır.
Tam Altın
7 gram, 22 ayar sikke. Cumhuriyet altınıyla aynı boyuttadır.
Cumhuriyet Altını
7.216 gram, 22 ayar, ön yüzünde Atatürk portresi bulunan Türkiye Cumhuriyeti'nin resmi altın sikkesi.
Ata Lira
Cumhuriyet altınına benzer ama ön yüzünde 'Ata' yazısı vardır. Genelde Cumhuriyet altınından biraz daha düşük primle satılır.
Reşat Altını
Sultan Reşat dönemi (1909–1918) Osmanlı altın sikkesi. 7.216 g, 22 ayar. Antika değeri taşıdığı için primi yüksektir.
Hamit Altını
II. Abdülhamid dönemi Osmanlı altın sikkesi. Reşat altınıyla benzer özellikler taşır.
Beşi Bir Yerde
Beş adet tam altın boyutunda, tek parça halinde basılmış ~36 g 22 ayar altın takı. Düğün altını olarak yaygındır.
Ziynet
Kadınların düğün ve özel günlerde taktığı altın takı seti (kolye, küpe, bilezik, yüzük). Genelde 22 ayardır.
Mehir
İslam hukukunda damadın geline verdiği nikâh hediyesidir. Genelde altın olarak belirlenir (peşin / muaccel veya vadeli / müeccel).
Bilezik (22 ayar)
Türkiye'de en yaygın altın takı türü. Trabzon hasırı, hint işi, ajda, kelepçe gibi modelleri vardır.
İşçilik (Zayiat)
Kuyumcunun altını işleyip takı haline getirmesi karşılığında aldığı ek bedel. Gram başına %5–20 arasıdır. Satışta geri alınmaz.
Makas (Spread)
Alış ve satış fiyatı arasındaki fark. Düşük makas = düşük işlem maliyeti. Kuyumcu %1.5–3, banka %2–4, BIST fonu %0.3–0.8.
Hurda Altın
Kullanılmış, kırılmış veya eski takılar. Kuyumcu eritme değeri üzerinden (ayar × gram × pür gram fiyatı) alır.
Külçe
Standart ölçü ve saflıkta basılmış, sertifikalı yatırım altını. 1 g, 10 g, 100 g, 1 kg gibi ağırlıklarda olur.
Rafineri Damgası
Külçe üzerindeki üretici imzası. Türkiye'de IAR (İstanbul Altın Rafinerisi) ve Nadir Metal en bilinen markalardır.
Kapalıçarşı
İstanbul Eminönü'ndeki tarihi çarşı. Türkiye'nin altın toptan ticaret merkezidir; günlük gram altın fiyatı buradan referans alınır.
Fixing
Londra ve Şanghay borsalarında günde iki kez (10:30 ve 15:00 UK) belirlenen referans altın fiyatı. Tüm dünya kuyumculuk bu fiyata bakar.
Yastıkaltı Altın
Halkın evlerinde sakladığı, bankacılık sistemine girmemiş altın stoğu. Türkiye'de tahmini 5.000+ ton olduğu varsayılır.
Altın Hesabı
Banka tarafından açılan, müşterinin TL veya dolar yatırarak gram cinsinden altın satın aldığı kaydi hesap.
BYF / ETF
Borsa Yatırım Fonu. BIST'te hisse senedi gibi işlem gören, portföyünde altın bulunduran fon (örn. GLDTR, GAU).
Nisab
Zekat verme yükümlülüğünün başladığı asgari mal miktarı. Altında 80.18 g, gümüşte 561 g.
Zekat
Belirli bir miktarı aşan (nisab) ve üzerinden bir kameri yıl geçmiş mala verilen %2.5 oranındaki İslami mali ibadettir.
Spot Fiyat
Anlık piyasa fiyatı. Vadeli (futures) fiyatından farklıdır; teslim 'derhal' yapılır.
Premium / Prim
Sikke veya külçe altının saf eritme değerinin üzerine eklenen, marka, sertifika ve likidite primi.