Rehber
Sahte Altın Nasıl Anlaşılır?
Türkiye'de altın alırken en büyük endişe: 'Gerçek mi?' İşte evde ve kuyumcuda uygulayabileceğiniz kanıtlanmış kontrol yöntemleri.
1. Resmi damga ve sertifika kontrolü
Türkiye'de gerçek altın ürünler İAR (İstanbul Altın Rafinerisi) veya TOBB onaylı rafineri damgası taşır. 22 ayar ürünlerde '916', 18 ayarda '750', 14 ayarda '585' milyem damgası olmalıdır. Külçe altınlarda rafineri sertifikası ve barkod zorunludur. Damga yoksa veya düzensizse şüphelenin.
2. Asit testi (taş testi)
Kuyumcularda kullanılan en yaygın yöntem: altın taşıyla (teststone) ürünü hafifçe çizip damlalıkla nitrik asit damlatmak. Gerçek altın çizgisi solmaz; kaplama veya sahte altın çizgisi kaybolur veya renk değiştirir. Bu test %95 doğruluk sağlar.
3. XRF cihazı ile analiz
Büyük kuyumcular ve rafineriler taşınabilir XRF (X-Işını Floresans) cihazı ile ürünün element kompozisyonunu 30 saniyede ölçer. XRF, altının saflık yüzdesini (örn. %91,6 = 22 ayar) tam olarak verir. Kaplama veya düşük ayarlı ürünler anında tespit edilir.
4. Özgül ağırlık testi (evde yapılabilir)
Saf altının özgül ağırlığı 19,32 g/cm³'tür. Bir kaba su koyun, tartı sıfırlayın. Altını suya batırın, yer değiştiren su hacmini kaydedin. Ağırlık ÷ hacim = özgül ağırlık. Sonuç 19 civarındaysa saf altındır; 15-17 arası altın kaplama gümüş veya tungstendir.
5. Manyetik testi
Altın paramanyetik değildir (mıknatıs çekmez). Ürünü güçlü bir neodyum mıknatısa yaklaştırın. Hafif çekim hissedilirse içeride demir, nikel veya kobalt vardır — bu altın kaplama veya sahte demektir.
6. Ses testi (ziynet altınları)
Altın sikkeleri ve bilezikler parmakla hafifçe vurulduğunda derin, boğuk bir ses çıkarır. Pirinç veya bakır taklitler daha tiz ve çınlayan ses verir. Deneyimli kuyumcular bu testi saniyede yapar.
7. Renk ve işçilik kontrolü
Gerçek altın 22 ayar sarımsı-turuncu, 14 ayar daha soluk sarı renktir. Altın kaplama ürünlerde renk düzgün değildir, eklemlerde ve iç yüzeylerde farklı tonlar görülebilir. İşçilik kalitesi düşükse (düğüm bozuk, kılcallar dengesiz) şüphe duyun.
8. Fiyat şüphesi
Piyasadaki gram altın fiyatından %10-15 altında satılan ürünler neredeyse kesinlikle sahte veya çalıntıdır. 'Ucuza altın' vaadi en yaygın dolandırıcılık yöntemidir. Güncel fiyatları altinbugun.com/canli üzerinden kontrol edin.
9. Erime noktası testi (kuyumcuda)
Altının erime noktası 1.064°C'tir. Profesyonel rafineriler ve bazı kuyumcular numuneyi eriterek saflığı doğrular. Bu test evde yapılamaz ancak hurda altın bozdururken rafineriler tarafından uygulanır.
10. Nereden alınmalı?
TOBB/İKO üyesi kuyumculardan, İAR damgalı ürünleri tercih edin. Kapalıçarşı'da TOBB üyesi sarraflar ve büyük markalar güvenlidir. İnternetten alışverişte mutlaka fatura, sertifika ve iade garantisi isteyin. Sokak satıcılarından, sosyal medya 'fırsat'larından uzak durun.
Sıkça Sorulanlar
- Altın kaplama ile gerçek altın nasıl ayırt edilir?
- Altın kaplamada ürünün içi farklı metaldir (gümüş, bakır, pirinç). Asit testi kaplamayı hemen ortaya çıkarır; çizgi kaybolur. XRF cihazı ile iç yapı direkt görülür. Ayrıca kesit veya iç yüzey farklı renkteyse kaplamadır.
- Evde sahte altını anlamak mümkün mü?
- Evet. Manyetik test (mıknatıs), özgül ağırlık testi (su + tartı) ve ses testi evde uygulanabilir. Asit testi ve XRF için kuyumcu gereklidir.
- Kapalıçarşı'da sahte altın olur mu?
- TOBB/İKO üyesi sarraflarda neredeyse hiç görülmez. Ancak Kapalıçarşı'nın turistik bölümlerinde ve sokak satıcılarında risk yüksektir. Fatura ve İAR damgası olan ürünler güvenlidir.
- Çeyrek ve tam altın sahte olabilir mi?
- Evet, ancak nadir. Gerçek ziynet sikkelerde damga derin ve net basılmıştır. Sahte sikkelerde kenarlar pürüzlü, desen bulanık ve gramaj hafif düşük olabilir. Tartarak gram kontrolü yapın (çeyrek ~1,75 g, tam ~7,0 g).
- Sahte altın aldım, ne yapmalıyım?
- Fatura ve sertifikanız varsa Tüketici Hakem Heyeti'ne veya CİMER'e başvurun. Kapalıçarşı'da TOBB üyesi kuyumcuda alındıysa kuyumcular odası aracılığıyla çözüm sağlanır. Sosyal medyadan alındıysa yasal süreç zordur; dolandırıcılık şüphesiyle savcılığa başvurun.