Karşılaştırma
BIST Altın ETF Rehberi
Gram altını borsada hisse gibi alıp satın. BIST Altın ETF'leri (GLDTR, GAU) ile fiziki altına dokunmadan yatırım yapmanın yolları, maliyetler ve riskler.
BIST Altın ETF nedir?
Borsa İstanbul'da (BIST) işlem gören altın ETF'leri (Exchange Traded Fund), altın fiyatını takip eden borsa yatırım fonlarıdır. Her bir fon birimi, belirli miktarda altına tekabül eder ve borsada hisse senedi gibi alınıp satılır. En bilinenleri: GLDTR (İş Portföy Altın Katılım Borsa Yatırım Fonu, TL cinsinden) ve GAU (Kuveyt Türk Altın Katılım Borsa Yatırım Fonu, USD cinsinden). Bu fonlar, fiziki altın almadan altın fiyatından yararlanmak isteyen yatırımcılar için pratik bir araçtır.
GLDTR vs GAU: Farklar
GLDTR, gram altın fiyatını TL bazında takip eder. Altının TL'deki değer artışından ve aynı zamanda USD/TL kur hareketinden etkilenir. GAU ise ons altın fiyatını USD bazında takip eder; dolar cinsinden altın fiyatına yatırım yapar. TL yatırımcısı için GLDTR, sadece altın fiyatı ve kur etkisini birlikte sunar; GAU ise altın fiyatına USD cinsinden maruz kalır, kur etkisi ayrıca hesaba katılmalıdır. GLDTR daha yüksek hacim ve likiditeye sahiptir; GAU ise döviz bazlı stratejiler için uygundur.
Fiziki altın vs ETF
Fiziki altında dokunabilir, evde saklayabilir ve anında bozdurabilirsiniz; ancak işçilik/milyem kaybı, çalınma riski ve saklama maliyeti vardır. ETF'de ise işçilik yoktur, güvenli saklama banka/kurum tarafından sağlanır, anında alım-satım yapılır, komisyon düşüktür. Ancak ETF'de fiziki ürün yoktur, fonun yönetim gideri vardır (yıllık %0,5-1 arası) ve borsa kapanış saatlerine bağlısınız.
Komisyon ve maliyetler
BIST'te ETF alım-satımında aracı kurum komisyonu ortalama %0,1-0,3 arasındadır (her işlem için). Fon yönetim gideri (TEB) yıllık yaklaşık %0,6-0,9'dur ve fon içinde gizliden düşülür. Fiziki altında ise kuyumcu alış-satış spread'i %2-5 arasındadır. Küçük tutarlarda ETF daha ekonomik; büyük tutarlarda spread farkı azalır.
Vergi avantajı
BIST'te işlem gören ETF'ler, hisse senedi gibi vergilendirilir: 1 yıl üstü tutulursa kazançtan stopaj sıfırdır. 1 yıl altında satılırsa %10 stopaj uygulanır. Fiziki altın alım-satımı ise bireysel olarak vergiden istisnadır. Bu durumda ETF, uzun vadeli (1+ yıl) yatırımcılar için vergi avantajı sunar; kısa vadede ise fiziki altın daha avantajlıdır.
Likidite ve işlem kolaylığı
GLDTR günlük işlem hacmi yüksektir; alım-satım anında gerçekleşir. GAU hacmi daha düşüktür. Borsa saatleri içinde (09:30-18:00) işlem yapılır; akşam ve hafta sonu alım-satım olmaz. Fiziki altın ise kuyumcu/banka saatlerine bağlıdır ancak genellikle daha esnek çalışma saatleri sunar.
Riskler
(1) Borsa riski: Genel piyasada satış baskısı ETF fiyatını etkiler. (2) Takip hatası: Fonun performansı altın fiyatından hafifçe sapabilir (tracking error). (3) Kur riski: GLDTR'de TL değer kaybı olumlu etki yaparken, GAU'da USD/TL yükselişi ayrıca hesaba katılmalıdır. (4) Fon tasfiyesi: Nadir de olsa fon kapatılabilir, ancak BIST'teki büyük ETF'ler için risk düşüktür.
Kim için uygun?
BIST Altın ETF'leri şu yatırımcılar için idealdir: (1) Fiziki altın saklamak istemeyenler, (2) Düşük komisyon ve hızlı işlem arayanlar, (3) Uzun vadeli (1+ yıl) tutup vergi avantajından yararlanmak isteyenler, (4) Portföyünde hisse senedi olanlar (kolay çeşitlendirme). Fiziki altın ise dokunmak, evde saklamak veya hediye etmek isteyenler için daha uygundur.
Sıkça Sorulanlar
- BIST altın ETF güvenli mi?
- Evet, BIST'te işlem gören ETF'ler Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) denetimindedir. Fonun altın varlıkları banka kasalarında veya emanet hesaplarında saklanır. Ancak borsa riski ve kur riski vardır; fiziki altın gibi değildir.
- GLDTR mi GAU mu daha iyi?
- TL yatırımcısı için GLDTR daha pratiktir; hem altın fiyatı hem kur hareketi otomatik olarak yansır. GAU, USD bazlı stratejiler ve döviz çeşitlendirmesi isteyenler içindir. GLDTR likiditesi daha yüksektir.
- ETF alırken ne kadar komisyon ödenir?
- Aracı kurum komisyonu ortalama %0,1-0,3 arasındadır. Bazı bankalar kendi müşterilerine daha düşük komisyon sunar. Fon yönetim gideri (TEB) ise fon fiyatından gizlice düşülür, ayrıca ödenmez.
- ETF'den fiziki altın alabilir miyim?
- Hayır, BIST ETF'leri fiziki altın teslimatı yapmaz. Sadece borsada hisse gibi alınıp satılır. Fiziki altın isteyenler kuyumcu veya bankadan satın almalıdır.
- Altın ETF stopajı nedir?
- BIST'te 1 yıl üstü tutulan ETF kazancından stopaj yoktur. 1 yıl altında satılırsa kazanç üzerinden %10 stopaj kesilir. Fiziki altın ise bireysel alım-satımda vergiden muaftır.